Một liên minh gồm 78 hiệp hội ngân hàng Mỹ, từ cấp quốc gia như Hiệp hội Ngân hàng Mỹ (ABA) đến cấp tiểu bang, vừa gửi thư tới lãnh đạo Thượng viện với yêu cầu cứng rắn: sửa đổi Điều 404 của dự luật CLARITY Act nhằm cấm tuyệt đối các khoản thanh toán có tính chất “lợi tức” từ stablecoin. Động thái này được giới phân tích đánh giá là đòn tấn công chiến lược vào mô hình kinh doanh cốt lõi của các stablecoin sinh lời (yield-bearing stablecoins), đồng thời làm dấy lên làn sóng bất ổn trong toàn bộ hệ sinh thái DeFi.
Bối cảnh: CLARITY Act và Điều 404
CLARITY Act (Cryptocurrency Legal And Regulatory Integrity and Transparency Act) là một dự luật liên bang Mỹ nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý rõ ràng cho tài sản kỹ thuật số, trong đó có stablecoin. Điều 404 của dự luật hiện đang quy định: các tổ chức nhận tiền gửi được bảo hiểm (ngân hàng) không được phép trả lợi tức cho người nắm giữ stablecoin thanh toán – tức là không được trả lãi giống như tiền gửi ngân hàng. Tuy nhiên, các ngân hàng cho rằng ngôn ngữ hiện tại của điều khoản này còn nhiều kẽ hở, cho phép các stablecoin sinh lời lách luật bằng cách gọi các khoản thưởng là “phần thưởng giao dịch” thay vì “lãi suất”. Vì vậy, họ yêu cầu thắt chặt định nghĩa.
Bốn sửa đổi then chốt mà ngân hàng yêu cầu
Theo bức thư, nhóm ngân hàng đề xuất bốn thay đổi cụ thể đối với Điều 404:
- Xóa bỏ từ “solely” – từ này hiện được dùng trong cụm “solely on a payment stablecoin balance” (chỉ dựa trên số dư stablecoin). Nếu xóa, bất kỳ khoản lợi ích nào gắn với việc nắm giữ stablecoin, dù là phần thưởng cho hoạt động giao dịch, cũng sẽ bị coi là trả lãi trái phép.
- Thay “economically or functionally equivalent” bằng “substantially similar” – chuẩn so sánh mới này cứng rắn hơn, đánh đồng mọi lợi ích có tính chất tương tự lãi suất ngân hàng (dù không hoàn toàn giống) là vi phạm.
- Mở rộng phạm vi cấm ra ngoài các tổ chức nhận tiền gửi – hiện tại điều khoản chỉ áp dụng với ngân hàng, nhưng nhóm ngân hàng muốn cấm luôn các bên thứ ba (như tổ chức phát hành stablecoin phi ngân hàng) trả lợi tức cho người dùng.
- Yêu cầu báo cáo chi tiết về mọi chương trình khuyến khích – nhằm giám sát chặt chẽ mọi hình thức “phần thưởng” có thể bị che đậy.
Đây không phải là lần đầu tiên các ngân hàng Mỹ lên tiếng về vấn đề này. Trước đó, họ đã gửi một lá thư tương tự vào năm ngoái. Nhưng lần này, với sự tham gia của 78 tổ chức – từ Hiệp hội Ngân hàng Cộng đồng Độc lập (ICBA) đến các hiệp hội ngân hàng tiểu bang – và nội dung sửa đổi cụ thể đến từng chữ, cho thấy một cuộc tấn công pháp lý có tổ chức, có chuẩn bị kỹ lưỡng.
Tác động trực tiếp: stablecoin sinh lời đứng trước nguy cơ tuyệt chủng
Các stablecoin sinh lời như sUSDe của Ethena, hay các giao thức yield-bearing stablecoin khác, đang là tâm điểm của cuộc chiến này. Hiện tại, chúng thu hút hàng tỷ USD TVL nhờ lời hứa trả lợi nhuận cho người nắm giữ, biến stablecoin không chỉ là phương tiện thanh toán mà còn là công cụ tiết kiệm. Nếu Điều 404 được sửa đổi theo yêu cầu của ngân hàng, mô hình này sẽ bị tuyên bố là bất hợp pháp tại Mỹ.
Phân tích từ góc độ kinh tế: các stablecoin thanh toán (như USDT, USDC) vốn không trả lãi, sẽ ít bị ảnh hưởng. Thậm chí, nếu đối thủ cạnh tranh là stablecoin sinh lời biến mất, USDT và USDC càng củng cố vị thế độc tôn. Trong khi đó, các dự án stablecoin sinh lời đối mặt với nguy cơ phá sản, buộc phải chuyển đổi mô hình hoặc di dời ra khỏi Mỹ.
Hệ lụy với DeFi và toàn bộ hệ sinh thái
Nếu luật được thông qua, tác động sẽ lan tỏa theo chuỗi:
- DeFi mất đi tài sản thế chấp sinh lời an toàn nhất. Các giao thức cho vay như Aave, MakerDAO thường sử dụng stablecoin sinh lời làm tài sản thế chấp để tạo ra lợi suất. Khi nguồn này bị cắt, lợi suất cơ bản của toàn bộ DeFi sẽ giảm, kéo theo TVL sụt giảm.
- Các sàn giao dịch tập trung (CEX) phải loại bỏ sản phẩm stablecoin sinh lời để tuân thủ, đẩy người dùng sang DEX – nhưng về lâu dài DEX cũng có thể bị giám sát.
- Định giá lại toàn bộ ngành. Các token quản trị của những giao thức stablecoin sinh lời từng được định giá dựa trên kỳ vọng dòng phí từ lợi suất sẽ mất đi giá trị cốt lõi.
Góc nhìn phản trực giác: tại sao ngân hàng lại lo sợ?
Có thể nhiều người nghĩ stablecoin sinh lời là “đối thủ” của ngân hàng trong việc hút tiền gửi. Nhưng thực tế, ngân hàng lo ngại hơn về sự dịch chuyển tiền gửi có bảo hiểm FDIC sang stablecoin không được bảo hiểm. Nếu một stablecoin lớn sụp đổ, nó có thể gây ra khủng hoảng hệ thống tài chính. Vì vậy, việc cấm trả lãi là cách để giữ chân tiền gửi trong hệ thống ngân hàng truyền thống và bảo vệ sự ổn định tài chính tổng thể.
Thị trường đang định giá sai mức độ nghiêm trọng?
Phân tích cho thấy thị trường hiện tại mới chỉ phản ứng một phần nhỏ trước thông tin này. Hầu hết nhà đầu tư vẫn nghĩ rằng stablecoin sinh lời chỉ bị hạn chế một phần, nhưng thực tế các ngân hàng đang nhắm đến việc xóa sổ hoàn toàn. Các sửa đổi như xóa từ “solely” hay thay bằng “substantially similar” là những “đòn chí mạng” về mặt pháp lý. Nếu không có phản ứng mạnh từ phía các tổ chức vận động hành lang của ngành crypto (như Coinbase, a16z, DeFi Education Fund), khả năng dự luật được thông qua với nội dung khắc nghiệt là rất cao.
Kết luận: cuộc chiến sinh tồn cho stablecoin sinh lời
Thời gian thảo luận về CLARITY Act tại Thượng viện Mỹ dự kiến diễn ra trước kỳ nghỉ tháng Tám. Đây là cửa sổ quyết định. Nếu Điều 404 bị sửa đổi theo hướng ngân hàng yêu cầu, stablecoin sinh lời coi như “chết” tại thị trường Mỹ. Ngược lại, nếu ngành crypto phản ứng kịp thời và đạt được thỏa hiệp, tương lai vẫn còn hy vọng.
Dù kết quả thế nào, một điều chắc chắn: mô hình stablecoin trả lãi sẽ không bao giờ còn như cũ. Các nhà đầu tư và dự án cần chuẩn bị sẵn các kịch bản ứng phó, từ việc chuyển đổi cấu trúc pháp lý, di dời khỏi Mỹ, đến tìm kiếm các hình thức tạo lợi nhuận hợp pháp mới thông qua RWA (real-world assets) kết hợp với ngân hàng truyền thống.