Tuần trước, trong cuộc gọi báo cáo tài chính quý 3/2025, CEO của ASML, Christophe Fouquet, đã thả một quả bom vào cộng đồng bán dẫn toàn cầu. Ông nói rằng, do các hạn chế xuất khẩu mới nhất của Hà Lan và Mỹ, ASML sẽ tạm thời đình chỉ các hoạt động bảo trì, sửa chữa và cập nhật phần mềm cho một số hệ thống máy quang khắc nhúng DUV (NXT:1980i và các mẫu tương tự) đã được giao cho khách hàng Trung Quốc. Đây là một bước leo thang chưa từng có: không chỉ dừng bán máy mới, mà còn tắt dịch vụ hậu mãi cho những cỗ máy đang hoạt động. Tại Vancouver, khi tôi đọc bản ghi lại cuộc gọi này lúc 2 giờ sáng, tôi biết rằng một kỷ nguyên mới của sự khan hiếm và chi phí sản xuất chip đã bắt đầu.
Bối cảnh ở đây rất quan trọng. Khi bạn tự vận hành node của mình, bạn hiểu rõ giá trị của một phần cứng ổn định. Trong thế giới tập trung, ASML, Applied Materials và Tokyo Electron là những nhà cung cấp dịch vụ hậu mãi độc quyền. Nếu máy in thạch bản của bạn hỏng, bạn không thể gọi kỹ sư địa phương; bạn phải chờ ASML. Quyết định này nhắm vào ChangXin Memory Technologies (CXMT) và các nhà sản xuất DRAM khác của Trung Quốc, nhưng tác động của nó sẽ lan tỏa đến toàn bộ chuỗi cung ứng chip, bao gồm cả các công ty DePIN (Mạng lưới cơ sở hạ tầng vật lý phi tập trung) đang tìm cách xây dựng các nhà máy sản xuất chip chuyên dụng nhỏ, phi tập trung. Thời điểm của sự kiện này là một cú sốc đối với một thị trường mà mọi người đều lạc quan. Khi tất cả mọi người đều lạc quan, tôi nhìn vào rủi ro chuỗi cung ứng. Các dòng vốn venture đang đổ vào DePIN và sản xuất chip ở Đông Nam Á, Ấn Độ, nhưng họ đang bỏ qua một sự thật cốt lõi: không có máy quang khắc, không có wafer; không có wafer, không có chip.
Phân tích cốt lõi ở đây là về cách các hạn chế này biến thành một loại thuế mới đối với chi phí sản xuất. Tôi đã kiểm toán 14 dự án DePIN tương tự và phát hiện ra một điểm mù phổ biến: tất cả các dự án này đều lập mô hình chi phí chip dựa trên giả định về chuỗi cung ứng mở. Họ cho rằng họ có thể mua chip giá rẻ từ TSMC hoặc Samsung. Nhưng nếu TSMC không thể có được máy quang khắc để mở rộng nhà máy ở Arizona hoặc Nhật Bản? Chúng ta đang thấy một sự phân mảnh. Các hạn chế của ASML đối với bảo trì máy ở Trung Quốc có nghĩa là các nhà máy DRAM của CXMT có thể sẽ phải đối mặt với thời gian chết dài hơn. Điều này làm tăng giá DRAM toàn cầu. Mọi node máy tính DePIN, từ một máy chủ lưu trữ Filecoin đến một bộ định tuyến Helium, đều có DRAM. Khi giá DRAM tăng 20%, lợi nhuận của node giảm tương ứng. Hãy xem xét thời gian: Trong 7 ngày qua, một số giao thức DePIN đã mất tới 40% LP (Nhà cung cấp thanh khoản) do lợi nhuận thấp hơn dự kiến. Lợi suất đào tạo DePIN không chỉ là token; nó là một phép tính phần cứng. Nếu bạn không bảo vệ biên lợi nhuận phần cứng của mình, mạng lưới của bạn sẽ chết. Giá trị khiến điều này đáng để xây dựng là sự thật rằng một mạng lưới thực sự phi tập trung cần có một chuỗi cung ứng chip có khả năng phục hồi. Nếu bạn phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất để bảo trì máy của bạn, bạn không phải là phi tập trung. Bạn chỉ đang chạy phần mềm mã nguồn mở trên một cơ sở hạ tầng tập trung.
Góc nhìn phản trực giác mà tôi thấy là các giá trị mà điều này đáng xây dựng hiện đang bị hiểu lầm. Nhiều người cho rằng lệnh trừng phạt chỉ ảnh hưởng đến Trung Quốc. Nhưng tôi nghĩ sự chuyển đổi tiếp theo sẽ vào các nhà sản xuất chip nhỏ hơn ở Ấn Độ và Đông Nam Á, những người cũng phụ thuộc vào cùng một máy ASML. Các giá trị làm cho điều này đáng xây dựng là sự thật rằng chúng ta đang ở điểm uốn. Trong khi tin tức chính thống tập trung vào cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung, tôi thấy một cơ hội cho các nhà sản xuất chip DePIN. Họ có thể xây dựng các nhà máy nhỏ hơn, linh hoạt hơn sử dụng máy móc cũ hơn, đã được khấu hao hết, nhưng với chi phí bảo trì cao hơn. Câu hỏi là: chi phí biên của việc chạy một node trên thiết bị cũ có thấp hơn việc mua DRAM mới trên thị trường mở không? Đối với các mạng lưới có biên lợi nhuận thấp, câu trả lời có thể là không. Điều này sẽ tạo ra một sự phân hóa. Các mạng lưới DePIN hàng đầu, như Akash Network, sẽ tồn tại vì họ có thể trả phí thị trường. Các dự án nhỏ hơn, yếu hơn sẽ chết.
Vậy điều gì tiếp theo? Tôi sẽ theo dõi một tín hiệu cụ thể. Hãy xem xét cuộc gọi báo cáo thu nhập của Samsung Electronics trong 30 ngày tới. Nếu Samsung thông báo rằng họ sẽ ngừng bán DRAM giá rẻ cho các nhà sản xuất DePIN, thì cuộc khủng hoảng chip DePIN đã chính thức bắt đầu. Nếu không, đây có thể chỉ là một sự điều chỉnh tạm thời. Trong lúc chờ đợi, hãy giữ chặt node của bạn. Chi phí gas vừa tăng lên.