Trong 290 block, khoảng 48 giờ nữa, một nhóm người dùng sẽ bắt đầu từ chối những khối giao dịch không mang tín hiệu BIP-110. Không phải một đề xuất nâng cấp thông thường, không phải lời kêu gọi cùng thảo luận. Đây là tối hậu thư: gửi tín hiệu hoặc block của bạn sẽ thành rác. Tôi đã theo dõi cuộc chiến giao thức trong gần một thập kỷ, và tôi biết điều này nghe quen đến mức nào. Đó là cùng một kịch bản đã từng xuất hiện trong cuộc chiến block size năm 2017, khi BIP148 – một dạng UASF – được dùng làm vũ khí để ép miner chấp nhận SegWit. Bây giờ Dathon Ohm, lập trình viên ít tên tuổi, tuyên bố một mình rằng mình sẽ làm điều tương tự. Nhưng dữ liệu on-chain không quan tâm. Sự thật ẩn trong những con số, tôi đào lên.
BIP-110 là gì? Văn bản tin tức gốc không nói rõ. Nó có thể là một đề xuất thay đổi tham số đồng thuận, một cơ chế signal bắt buộc, hoặc chỉ là một ý tưởng được một cá nhân ấp ủ trong nhiều năm. Điều chúng ta biết là người ủng hộ nó, Dathon Ohm, đã đưa ra một tuyên bố gây sốc trên diễn đàn công khai: khoảng 290 block sau thông báo, mọi block không có chữ ký BIP-110 sẽ bị coi là vô hiệu. Ông khuyến nghị tất cả người dùng và thợ đào nên nâng cấp lên Bitcoin Knots – một client thay thế Bitcoin Core – và cảnh báo rằng Bitcoin Core sẽ 'không còn an toàn' sau thời điểm đó. Bitcoin Core là phần mềm được phần lớn mạng lưới sử dụng. Bitcoin Knots là một fork, do Luke Dashjr duy trì. Sự kiện này không có nguồn thứ hai, không có năm công bố rõ ràng, không có đoạn mã nào được công bố. Nhưng chính sự mơ hồ đó lại đáng sợ: nếu chỉ một client nhỏ thay đổi quy tắc, và các nút không kiểm tra, thì sự phân mảnh có thể bắt đầu mà không cần đồng thuận rộng rãi.
Hãy để tôi làm rõ cơ chế. 'Truyền tín hiệu bắt buộc' khác hoàn toàn với khuyến khích. Khi một mạng dùng BIP9, các miner có thể bật bit trong coinbase để bày tỏ sự ủng hộ, nhưng không gửi cũng không bị phạt. Còn ở đây, không gửi tín hiệu đồng nghĩa với việc block bị từ chối. Điều này biến một cuộc bỏ phiếu tự nguyện thành một điều kiện sống còn. Về mặt kỹ thuật, nó giống BIP148 hơn bất cứ thứ gì khác. BIP148 từng được kích hoạt ở block 481,824 buộc các miner phải báo hiệu SegWit nếu muốn block của họ được chấp nhận bởi các nút đã nâng cấp. Kết quả lịch sử là SegWit được kích hoạt, nhưng cái giá là một đợt tấn công tinh thần dữ dội và một nhánh cứng nhỏ do Bitcoin ABC tạo ra. Bây giờ, chúng ta có một kịch bản tương tự, nhưng với điểm khác biệt cốt tử: Bitcoin Core không bao gồm BIP-110, còn Bitcoin Knots thì có. Hai client sẽ không còn hiểu chain của nhau.
Nếu tối hậu thư có hiệu lực, chúng ta sẽ chứng kiến một cuộc tách chuỗi không được chuẩn bị. Các miner đang chạy Bitcoin Core sẽ tạo ra các block mà cộng đồng Bitcoin Knots tuyên bố là không hợp lệ. Những block đó vẫn có thể được các nút Bitcoin Core chấp nhận, nhưng không được các nút đã nâng cấp chấp nhận. Đã có tiền lệ: năm 2017, nhiều nút chạy Bitcoin Unlimited đã từ chối các block SegWit, tạo ra cuộc chiến hash rate thực sự. Trong môi trường đó, thời gian xác nhận giao dịch trở nên không ổn định, và các sàn giao dịch phải tạm dừng nạp rút. Các nhà đầu tư nắm giữ BTC sẽ phải đối mặt với một loại 'airdrop' không mong muốn: nếu bạn giữ khóa riêng trước khi phân tách, bạn sẽ sở hữu coin trên cả hai chuỗi. Nhưng nếu bạn chuyển tiền qua một sàn giao dịch không hỗ trợ, bạn có thể mất toàn bộ. Đây không phải chuyện viễn tưởng. Mỗi khi có một cuộc nổi loạn, những người giữ coin thường là người trả giá.
Giờ hãy nói về phần thưởng. Một block Bitcoin hiện tại thưởng cho miner 3.125 BTC, cộng với phí giao dịch. Nếu một miner không gửi tín hiệu BIP-110 và block của họ bị các nút mới từ chối, số tiền đó gần như mất trắng. Đây là một hình phạt tài chính trực tiếp, không phải lời đe dọa suông. Nhưng liệu có đủ miner tuân thủ để tạo ra mạng lưới mới có ý nghĩa? Hãy nhìn vào lịch sử. Khi BIP148 được kích hoạt, phần lớn hash rate đã chấp nhận để tránh mất phần thưởng. Nhưng ở đây, tôi nghi ngờ sự ủng hộ rộng rãi. Dathon Ohm không có tên tuổi lớn, Bitcoin Knots không phải là client được sử dụng phổ biến, và không có một tổ chức lớn nào đứng sau. Điểm mấu chốt, tôi có thể theo dõi block ngay ngày hôm đó. Nếu một nút Bitcoin Knots thực sự hoạt động, tôi sẽ thấy các block không có tín hiệu bị cô lập trong một khu vực nhất định. Dấu chân on-chain không biết nói dối.
Nhưng có một góc nhìn phản trực giác mà hầu hết mọi người bỏ lỡ. Sự việc này không nhất thiết phải thành công mới tạo ra rắc rối. Chỉ cần một thiểu số nhỏ vận hành nút với quy tắc mới, họ có thể gây ra sự bất ổn lớn. Một block được 51% hash rate tạo ra nhưng bị 10% nút từ chối vẫn có thể bị coi là 'không hợp lệ' bởi một phần mạng. Điều này dẫn đến tình trạng hai chuỗi cùng tồn tại, và các nhà cung cấp dịch vụ thanh toán sẽ hoảng loạn. Như vậy, chi phí để tấn công sự ổn định của Bitcoin chỉ là chi phí vận hành một vài server. Đó là lỗ hổng cấu trúc: Bitcoin không có một cơ chế 'phán quyết cuối cùng' nào ngoài việc các nút đồng bộ hành vi. Bất kỳ ai cũng có thể fork client và tạo ra sự không chắc chắn.
Hãy nhớ rằng, thông tin về BIP-110 rất mơ hồ. Không có mã nguồn, không có bản đặc tả kỹ thuật, không có bằng chứng về việc Dathon Ohm có khả năng thực hiện. Có thể đây chỉ là một trò bịp, hoặc một thí nghiệm tâm lý. Tôi đã thấy các tuyên bố tương tự từ những kẻ tự xưng là 'người cứu thế' của Bitcoin, và hầu hết đều kết thúc trong im lặng. Nhưng với tư cách là một nhà phân tích, tôi không thể bỏ qua khả năng một nhóm nhỏ thực sự cài đặt Bitcoin Knots và bắt đầu từ chối blocks. Khi tôi viết những dòng này, tôi sẽ thiết lập một script để theo dõi các block trong 48 giờ tới. Nếu có sự bất thường, tôi sẽ thấy tần suất block chậm lại hoặc khối lượng giao dịch đổ về một chuỗi ít hash rate. Tôi thấy nó từ những khối giao dịch đầu tiên.
Nhưng hãy dừng lại một chút. Giới truyền thông sẽ vẽ ra viễn cảnh ngày tận thế, nhưng tôi nhìn thấy một mô hình quen thuộc. Các mối đe dọa UASF trong quá khứ thường chỉ là công cụ đàm phán. Năm 2017, những người ủng hộ SegWit đã sử dụng BIP148 như một quả bom hẹn giờ, nhưng cuối cùng các bên đã ngồi vào bàn đàm phán. Có thể Dathon Ohm chỉ muốn gây áp lực để buộc Bitcoin Core thêm BIP-110 vào chuẩn. Nếu vậy, hắn đã thành công trong việc thu hút sự chú ý. Tuy nhiên, điều khiến tôi lo ngại không phải là BIP-110 có được kích hoạt hay không, mà là tiền lệ nguy hiểm: nếu một cá nhân có thể đơn phương tuyên bố thay đổi quy tắc, thì hệ thống quản trị của Bitcoin không mạnh mẽ như chúng ta vẫn tưởng. Cộng đồng luôn dựa vào sự thống nhất, nhưng sự thống nhất chỉ tồn tại khi các bên có thiện chí lắng nghe nhau.
Trong 48 giờ tới, đừng tin lời tuyên bố, đừng tin lời đồn. Hãy nhìn vào các block. Nếu tín hiệu BIP-110 xuất hiện, bạn thấy những block có một dấu hiệu đặc biệt trong coinbase. Nếu không, bạn sẽ thấy các block chạy đều đặn như những ngày bình thường. Dữ liệu sẽ phân xử. Và khi cuộc chiến kết thúc, hãy nhớ rằng: mỗi giao dịch là một lời khai, và tôi chỉ đọc nó. Đừng để cảm xúc dẫn dắt quyết định. Hãy để dữ liệu tự nói.

